Il-metodoloġija fil-qosor
Sommarju qasir ta’ kif jinħadmu ċ-ċifri f’dan is-sit. Il-metodu sħiħ huwa ppubblikat bl-Ingliż; kull parti hawn taħt għandha link għas-sezzjoni li tiġbor fil-qosor.
Ir-regola li tmexxi kollox: ma nimlewx il-vojt. Jekk ir-rekord pubbliku ma jappoġġax tweġiba, is-sit jgħid li t-tweġiba mhix magħrufa. Tweġiba mhux kompluta li tista’ tiġi vverifikata tiswa aktar minn tweġiba kompluta li ma tistax.
Minn fejn ġejja d-data
Kull numru f’dan is-sit ġej minn sors ippubblikat, u kull numru jista’ jiġi traċċat lura sal-fajl eżatt li niżżilna, il-jum li niżżilnieh, u r-rekord ġo fih.
Is-sorsi uffiċjali huma s-sinsla tas-sit: uffiċċji tal-istatistika, dwana, ministeri, regolaturi, awtoritajiet tat-taxxa u l-Kummissjoni Ewropea. Il-ġurnaliżmu jintuża biex insiru nafu li ġrat xi ħaġa u biex niddatawha, qatt bħala numru. Kull ħaġa li ħdimna aħna stess hija dejjem immarkata bħala tali, bil-metodu mehmuż.
L-ogħla riżoluzzjoni li nippretendu hija: pajjiż, familja tal-prodott, perjodu u volum, flimkien mar-rabtiet ma’ raffineriji u terminals fejn sors jiddikjarahom.
L-erba’ tikketti tad-data
Kull valur għandu tikketta li tgħid x’tip ta’ valur huwa. Il-paġni juru erbgħa:
- Uffiċjali
- Ippubblikat minn awtorità, jew minn sors tal-industrija u rrikonċiljat ma’ sors ieħor. Jitpinġa b’linja sħiħa.
- Ikkalkulat
- Maħdum minna minn valuri maħżuna b’formula ppubblikata. Jitpinġa b’linja sħiħa, eħfef.
- Stmat
- Mhux ippubblikat; dedott minn evidenza fiżika, bil-metodu, l-evidenza u l-kunfidenza tiegħu rreġistrati. Jitpinġa b’linja maqtugħa.
- Mhux ippubblikat
- L-ebda evidenza pubblika difendibbli. Jitpinġa b’linji dijagonali griżi. Ma jfissirx żero.
Valur ikkalkulat qatt ma jkollu kunfidenza akbar mill-input l-aktar dgħajjef tiegħu. Il-medja ta’ valuri dgħajfa ma tagħmilhomx qawwija.
Kif tiġi kkalkulata l-oriġini
L-istatistika tal-kummerċ tgħidilna l-pajjiż minn fejn ġie ż-żejt, mhux il-qasam, it-terminal jew it-tagħbija.
L-ishma skont il-pajjiż jitkejlu fuq il-bażi tal-istatistika tal-enerġija: iż-żejt mhux maħdum skont il-pajjiż fejn ġie prodott, il-prodotti raffinati skont il-pajjiż minn fejn intbagħtu l-aħħar, li jista’ jkun hub tal-kummerċ u mhux il-pajjiż fejn ġew raffinati. Il-bażi doganali hija għadd differenti; it-tnejn jingħataw separatament u qatt ma jingħaqdu.
Is-sentenza ewlenija tal-paġna ta’ pajjiż hija stima mibnija fuq statistika uffiċjali tal-kummerċ u tar-raffineriji, pass wieħed lura: minn liema pajjiżi ġie l-karburant, u fejn ġie prodott iż-żejt mhux maħdum li minnu sar. Is-sehem mhux traċċabbli jintwera bħala parti għaliha u qatt ma jinfirex fuq l-oriġini traċċati.
Qatt ma ngħidu minn fejn ġie l-karburant ta’ pompa tal-petrol partikolari. Din l-informazzjoni ma teżistix fid-data pubblika.
Kif jiġi kkalkulat l-esponiment għall-Istrett ta’ Hormuz
Jekk tagħbija tgħaddix mill-Istrett ta’ Hormuz jiddependi minn fejn ġiet mgħobbija, mhux minn liema pajjiż ipproduċiha: nikklassifikaw it-terminals tal-esportazzjoni, mhux il-pajjiżi.
Għal pajjiż b’rotta tal-esportazzjoni waħda, is-sehem huwa determinat. Għal pajjiż b’rotot tal-esportazzjoni kemm ġewwa kif ukoll barra l-Golf, l-istatistika pubblika tal-kummerċ ma tgħidx liema terminal għabba t-tagħbija; hemmhekk nippubblikaw firxa u l-ebda stima ta’ punt waħdu.
L-esponiment jiġi rrappurtat fi tmien dimensjonijiet separati, mhux bħala punteġġ wieħed: biex jingħaqdu jkun hemm bżonn ta’ piżijiet li ħadd ma jippubblika.
Karburant raffinat x’imkien ieħor jista’ jkun magħmul minn żejt mhux maħdum li għadda mill-istrett. Ħadd ma jippubblika kemm: dan is-sehem huwa stima, mogħtija bħala firxa, mibnija fuq dak li huwa ppubblikat u mmarkata Stmat.
Kif jinqasam il-prezz fil-pompa
Il-prezz fil-pompa huwa identità, mhux opinjoni: il-prezz mingħajr taxxi flimkien mad-dazju tas-sisa u taxxi oħra għal kull litru, flimkien mal-VAT fuq kollox.
Il-prezz mingħajr taxxi u l-prezz fil-pompa ġejjin mill-Weekly Oil Bulletin tal-Kummissjoni Ewropea, u r-rati tat-taxxa mit-tabelli tat-taxxi. Meta t-tnejn ma jaqblux, id-differenza tintwera minflok ma l-partijiet jiġu mġiegħla jaqblu.
Il-prezz mingħajr taxxi jinqasam f’parti tal-ispiża tal-input, l-ispiża ta’ litru żejt mhux maħdum mill-prezz tal-Brent maqlub f’euro bir-rati tal-Bank Ċentrali Ewropew, u f’residwu: dak kollu li mhux immudellat, bħall-marġni tar-raffinar, id-distribuzzjoni, il-ħażna u l-marġni tal-bejgħ bl-imnut. Ir-residwu jintwera bħala faxxa għaliha, b’tikketta.
Id-dazju tas-sisa huwa ammont fiss għal kull litru u l-VAT hija perċentwal: f’pajjiżi b’taxxi għoljin fuq il-karburant, l-istess ċaqliq taż-żejt mhux maħdum jidher bħala bidla perċentwali iżgħar fil-pompa. Dan huwa aritmetika, u s-sit ikejjilha għal kull pajjiż minflok ma jassumiha.
Is-sezzjoni sħiħa: Minn xiex hu magħmul il-prezz fil-pompa (bl-Ingliż)
X’qatt ma nagħmlu
Is-sit qatt ma:
- juri ċifra nieqsa bħala żero: dak li hu nieqes jibqa’ vojt, u żero jfisser żero rrappurtat;
- jgħaqqad linja minn fuq vojt, jew itawwal serje ’l quddiem meta sors ikun tard;
- ixerred total ippubblikat fuq kategoriji jew raffineriji li ma jaqsamx;
- jippubblika sehem wieħed għall-Istrett ta’ Hormuz fejn id-data pubblika tappoġġa biss firxa;
- jgħid li avveniment kien fl-oriġini ta’ bidla fil-prezz: avveniment huwa marka fuq kronoloġija;
- jivvinta dettall ta’ kuljum minn data ta’ kull xahar;
- jgħid liema raffinerija forniet pompa tal-petrol partikolari;
- jikteb fuq ċifra riveduta: il-valur il-qadim jinżamm u l-bidla tiġi rreġistrata.
Korrezzjonijiet u reviżjonijiet
L-uffiċċji tal-istatistika jirrevedu ċ-ċifri tagħhom. Meta sors jirrevedi numru, inżommu l-valur il-qadim, inżidu l-ġdid u nirreġistraw il-bidla fir-reġistru tal-korrezzjonijiet bid-data u r-raġuni. Xejn ma jinkiteb fuqu. Meta nagħmlu żball, jidħol fl-istess reġistru.
Il-metodu sħiħ, bl-Ingliż
Il-metodu komplut huwa ppubblikat bl-Ingliż: